Mỹ "bật đèn xanh" cung cấp động cơ tiêm kích F110 cho Thổ Nhĩ Kỳ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan sau cuộc gặp tại Nhà Trắng hồi tháng 9 năm 2025. Ảnh: AFP

Hội nghị thượng đỉnh NATO (diễn ra từ ngày 7 - 8/7) do Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan chủ trì sẽ quy tụ lãnh đạo từ 32 quốc gia thành viên. Trọng tâm thu hút sự chú ý của giới quan sát là việc liệu Tổng thống Mỹ Donald Trump có thực hiện cam kết hỗ trợ Ankara đảm bảo nguồn cung động cơ phản lực F110 hay không.

Theo ông Sinan Ulgen - Giám đốc Viện nghiên cứu Edam (Istanbul), Washington nhiều khả năng sẽ "bật đèn xanh" để cung cấp khoảng 40 động cơ F110 cho dự án tiêm kích tàng hình KAAN của Thổ Nhĩ Kỳ.

KAAN là dự án tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 do Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Thổ Nhĩ Kỳ (TAI) phát triển, nhằm thay thế phi đội F-16 cũ kỹ.

Hiện, Ankara đã sản xuất một số nguyên mẫu bay thử bằng động cơ F110 của Mỹ, trong bối cảnh quá trình nghiên cứu động cơ nội địa mới ở giai đoạn thiết kế sơ bộ.

Dù quá trình bàn giao có thể kéo dài nhiều năm, siêu tiêm kích này đã thu hút sự chú ý lớn khi Indonesia vừa ký hợp đồng trị giá 10 tỷ USD để mua 48 chiếc.

Dù có thể đạt được thỏa thuận về động cơ F110, giới chuyên gia cho rằng những nút thắt liên quan đến chương trình siêu tiêm kích F-35 sẽ không dễ được hóa giải.

Năm 2019, Washington đã loại Ankara khỏi chương trình F-35 và áp đặt các lệnh trừng phạt (CAATSA) sau khi Thổ Nhĩ Kỳ kiên quyết mua hệ thống phòng không S-400 của Nga.

Việc dỡ bỏ CAATSA đòi hỏi sự phê chuẩn từ Quốc hội Mỹ, với điều kiện tiên quyết là Ankara phải từ bỏ hệ thống S-400 - một kịch bản gần như bất khả thi trong bối cảnh hiện tại.

Chuyên gia Matthew Bryza - cựu quan chức cấp cao của Nhà Trắng nhận định, Tổng thống Trump hoàn toàn có thẩm quyền hành pháp để tuyên bố chấm dứt tranh cãi về F-35.

Tuy nhiên, việc thuyết phục Quốc hội Mỹ dỡ bỏ lệnh trừng phạt sẽ phụ thuộc vào "vốn liếng chính trị" mà ông chủ Nhà Trắng sẵn sàng đánh đổi, đặc biệt là khi phải đối mặt với áp lực từ các nhóm cử tri trước thềm các cuộc bầu cử giữa kỳ.